Francis Bacon (1561 - 1626)

  Francis Bacon - poglądy filozoficzne

Francis Bacon uważał, że celem nauki jest "opanowanie przyrody dla pożytku społeczeństwa". Wiedza oznacza władzę. Dlatego za swoje zdanie uznał "systematyczne uzasadnienie i przedstawienie całej nauki". Natomiast jej podział odpowiada podziałowi ludzkich władz na:

• pamięć (memoria): historia
• fantazję (phantasia): poezja
• rozum (ratio): filozofia

Najwyższą nauką jest "prima philosophia", której przedmiotem są podstawy wspólne dla wszystkich nauk. Aby, zdobyć prawdziwy wgląd w naturę rzeczy, człowiek musi się przede wszystkim uwolnić od wszelkich przesądów, które zaciemniają obiektywne poznanie. Bez fałszujących wyobrażeń poznanie stanie się rzeczywistym odbiciem natury. Te przesądy Francis Bacon nazwał idolami (zjawami). W "Novum Organum" wyodrębnia ich cztery rodzaje:

• idola tribus - są to złudzenia plemienia. Wynikają z natury ludzkiego gatunku, ponieważ rozum i nasze zmysły ujmują rzeczywistość stosownie do naszej miary. Rozum podobny jest do nierównego zwierciadła, które przenosi swoje właściwości na rzeczy i przez to je zniekształca.
• idola specus - złudzenia jaskini. Wynikają z samej jednostki, a powstają w wyniku osobowych predyspozycji, zwyczajów, wychowania, pozycji, upodobań.
• idola fori - złudzenia rynku. Sam język znaczenia przypisywane słowom. Słowa wysuwają się przed rzeczy. Na tym tle rodzą się spory o same nazwy i słowa.
• idola theatri - są to złudzenia przekazywane przez koncepcje różnych szkół filozoficznych na podstawie błędnego dowodzenia i całkowicie zmyślonych teorii.

Francis Bacon uznał, że właściwą metodą służącą osiągnięciu prawdziwego poznania i pozbyciu się takich złudzeń jest wobec tego indukcja (to metodyczne i eksperymentalne postępowanie polegające na zbieraniu i porównywaniu obserwacji, aby następnie w procesie sukcesywnego uogólniania, dotrzeć do ogólnej formy przyrody). Przy czym indukcja nie wychodzi od przypadkowych doświadczeń lecz odwołuje się do zaplanowanych, uporządkowanych obserwacji i celowych eksperymentów.

<<<  wstecz